Boravak u prirodi ne utiče samo na raspoloženje i smanjenje stresa, već može značajno promeniti i način na koji ljudi doživljavaju sebe i svoje telo. Novo veliko međunarodno istraživanje pokazalo je da kontakt sa prirodom podstiče pozitivniji odnos prema sopstvenom izgledu, a upravo taj efekat može biti jedan od razloga zbog kojih ljudi koji češće borave u prirodnom okruženju prijavljuju veće zadovoljstvo životom.
Studija je sprovedena kroz projekat „Bodi Imidž in Nejčer Sarvej“ (BINS), u kojem je učestvovalo čak 253 istraživača iz 65 zemalja sveta. Analiza je obuhvatila više od 50.000 ispitanika starosti od 18 do 99 godina, iz 58 država i na 36 različitih jezika, što ovo istraživanje čini jednim od najobimnijih ikada sprovedenih na temu odnosa prirode i psihološkog blagostanja.
Istraživanje je predvodio Viren Svami sa Univerziteta Anglija Raskin, u saradnji sa naučnicima sa Univerziteta u Beču i Univerziteta zdravstvenih nauka Karl Landštajner u Austriji. Rezultati studije objavljeni su u naučnom časopisu Environnent Internešenel.
Priroda podstiče pozitivniji odnos prema telu
Naučnici već godinama znaju da boravak u parkovima, šumama, pored reka ili mora doprinosi boljem mentalnom zdravlju. Ipak, do sada nije bilo potpuno jasno na koji način priroda utiče na opšte zadovoljstvo životom. Novo istraživanje sugeriše da je važna karika upravo odnos koji ljudi razvijaju prema sopstvenom telu.
Prema rezultatima studije, ljudi koji češće provode vreme u prirodi lakše prihvataju sopstveni izgled i manje su pod pritiskom nerealnih standarda lepote koje nameću društvene mreže, reklame i popularna kultura. Istraživači ovaj fenomen nazivaju „poštovanje sopstvenog tela“, odnosno prihvatanje i uvažavanje vlastitog izgleda bez stalnog poređenja sa idealizovanim predstavama lepote.
Takav odnos prema sebi povezan je sa većim samopouzdanjem, zdravijim životnim navikama i manjim rizikom od anksioznosti i depresije. Ranija istraživanja pokazivala su da ljudi koji imaju pozitivniji odnos prema svom telu generalno prijavljuju i viši nivo životnog zadovoljstva, ali nova studija prvi put detaljno objašnjava kako priroda utiče na taj proces.
Priroda smanjuje mentalni pritisak i samokritiku
Jedan od ključnih mehanizama koje su istraživači identifikovali jeste razvoj samosaosećanja. Prirodno okruženje podstiče stanje koje psiholozi nazivaju „kognitivna tišina“ — trenutke kada mozak nije preopterećen stalnim informacijama, obavezama i stimulacijama karakterističnim za urbani život.
Dok ljudi šetaju kroz park, planinu ili obalu mora, pažnja funkcioniše spontano i bez napora. To omogućava smanjenje unutrašnje napetosti i olakšava emocionalnu obradu negativnih misli. U takvom mentalnom stanju ljudi postaju blaži prema sebi i manje fokusirani na fizičke mane ili nesavršenosti. Istraživači navode da upravo taj osećaj unutrašnje smirenosti može pomoći ljudima da prestanu sa konstantnim poređenjem sa drugima. Umesto samokritike, razvija se veći stepen prihvatanja sopstvenog izgleda i fizičkih karakteristika.
Posebno je zanimljivo što se ovaj obrazac pokazao gotovo univerzalnim, bez obzira na godine, polni identitet ili kulturološke razlike među državama uključenim u istraživanje.
Mentalni oporavak važan za zadovoljstvo životom
Drugi važan faktor koji su naučnici identifikovali jeste psihološki oporavak koji priroda pruža ljudskom mozgu. Savremeni gradovi zahtevaju stalnu koncentraciju — saobraćaj, buka, reklame, poslovni pritisci i digitalna komunikacija neprekidno troše mentalnu energiju. Priroda, sa druge strane, omogućava mozgu da se odmori od konstantnog fokusa i preopterećenja. Prema teoriji obnove pažnje, prirodna okruženja vraćaju sposobnost koncentracije i poboljšavaju emocionalnu regulaciju.
Ljudi koji su tokom istraživanja prijavili da su se osećali mentalno obnovljeno nakon boravka u prirodi, istovremeno su pokazivali i pozitivniji odnos prema sopstvenom telu. Osim toga, osećaj oporavka bio je direktno povezan sa većim zadovoljstvom životom i većim osećajem lične efikasnosti. Stručnjaci smatraju da ovakvi rezultati dodatno potvrđuju koliko su zelene površine važne za javno zdravlje, naročito u urbanim sredinama gde stres i psihološki pritisak postaju svakodnevica.
Rezultati gotovo identični širom sveta
Jedna od najvažnijih karakteristika istraživanja jeste izuzetna doslednost rezultata među različitim populacijama. Model povezanosti prirode, samosaosećanja i pozitivnijeg odnosa prema telu pokazao se stabilnim u gotovo svim državama i jezičkim grupama uključenim u istraživanje.
Određena odstupanja primećena su u državama poput Indije, Brazila, Tajvana, Pakistana i Letonije, ali istraživači naglašavaju da ni tamo osnovna povezanost nije potpuno nestala. U Brazilu su, na primer, veze između kontakta sa prirodom i psihološke obnove bile neočekivano negativne, što bi moglo biti povezano sa različitim kulturnim pogledima na prirodu i njen značaj.
Nakon izuzimanja statističkih odstupanja, istraživači su dobili veoma stabilan globalni model koji potvrđuje da priroda pozitivno utiče na psihološki odnos ljudi prema sebi bez obzira na kulturu ili društveni kontekst.
Priroda postaje pitanje javnog zdravlja
Autori studije smatraju da rezultati imaju značajne posledice za urbanističko planiranje i javne politike. U vremenu kada sve više država traži pristupačne načine za unapređenje mentalnog zdravlja stanovništva, prirodne površine mogle bi postati jedan od ključnih resursa. Parkovi, drvoredi, gradske šume i pristup rekama ili jezerima više se ne posmatraju samo kao estetski elementi gradova, već kao važan faktor očuvanja psihološkog zdravlja. Naučnici upozoravaju da bi dostupnost zelenih i plavih površina trebalo ozbiljnije uključiti u planiranje urbanih sredina.
Iako istraživači naglašavaju da studija ne može definitivno dokazati uzročno-posledičnu vezu, ogromna baza podataka i doslednost rezultata daju zaključcima veliku težinu. Sve više dokaza pokazuje da priroda ne utiče samo na fizičko zdravlje, već i na način na koji ljudi doživljavaju sebe, svoje telo i kvalitet sopstvenog života.
Originalno istraživanje dostupno je na linku: Environment International study
Izvor: Earth.com
