Danas Srpska pravoslavna crkva proslavlja Mitrovdan, praznik posvećen Svetom velikomučeniku Dimitriju. Sveti Dimitrije, poznat i kao zaštitnik grada Soluna, bio je čuveni svetitelj 4. veka koji se u srpskom narodu posebno poštuje.
SVETITELJ KOJI ŠTITI GRADOVE
Sveti Dimitrije je vekovima bio zaštitnik Soluna, za kojeg se veruje da ga je spasavao od raznih neprijateljskih napada i prirodnih katastrofa poput zemljotresa. Njegov kult se proširio i na druge narode, posebno među Grcima, Rusima i Srbima, a u Srbiji je po broju slavara peta najzastupljenija slava.
Po Svetom Dimitriju ime su dobili gradovi Kosovska Mitrovica i Sremska Mitrovica. Mnogi hramovi u Srbiji posvećeni su ovom svetitelju, među kojima su saborni hram na Novom Beogradu, crkva u Pećkoj patrijaršiji i kapela u Visokim Dečanima.
MITROVDANSKO PREDANJE O POČETKU ZIME
U narodnom verovanju, Mitrovdan se vezuje za dolazak zime. Postoji običaj da ako padne sneg na Mitrovdan, zadržaće se do proleća, dok sunčano vreme na današnji dan znači da nas čeka blaža zima.
Mitrovdan ima posebno mesto i u hajdučkoj tradiciji, jer su se prema predanju hajduci na ovaj dan rastajali, odlazili svojim jatacima, a ponovo se sastajali za Đurđevdan. Odatle i izreka: “Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak.”
Na Mitrovdan se veruje da treba završiti sve važne poslove na otvorenom, jer nakon ovog dana dolazi zima. U narodu postoji i verovanje da na Mitrovdan ne treba prekoravati decu, jer će se ponašanje koje pokažu tog dana zadržati tokom cele godine.
Mitrovdan se slavi 8. novembra po novom (gregorijanskom) kalendaru, odnosno 26. oktobra po starom (julijanskom) kalendaru.
