Demografski podaci iz Crne Gore i Hrvatske ukazuju na ozbiljne izazove sa kojima se ove dve zemlje suočavaju, a negativan prirodni priraštaj postavlja važna pitanja o budućnosti. U oba slučaja, eksperti apeluju na hitne mere koje bi mogle ublažiti posledice pada nataliteta i opšte demografske slike.
Crna Gora suočena sa ozbiljnom demografskom krizom
U Crnoj Gori, prema rečima profesora Miroslava Doderovića sa Univerziteta Crne Gore, negativan prirodni priraštaj preti da ugrozi biološku budućnost zemlje. On je naglasio da je neophodno hitno reagovati kroz mere koje će pomoći mladim porodicama, posebno onima koje se suočavaju sa zdravstvenim problemima.
“Moramo razviti politike koje će podstaći oporavak kad je reč o demografiji i prirodnom priraštaju,” izjavio je Doderović za podgoričke Vijesti.
Podaci iz poslednjeg popisa stanovništva ukazuju na zabrinjavajući trend. Prosečna starost u Crnoj Gori iznosi 39,7 godina, dok su najstarije opštine one gde je prosečna starost preko 43 godine. U devet opština stanovništvo je u kategoriji duboke demografske starosti, što je ogroman skok u odnosu na 2011. godinu kada je samo opština Plužine imala takav profil.
Uz starenje stanovništva, smanjenje ukupnog broja stanovnika predstavlja dodatni problem. Sa oko 620.000 stanovnika, značajan procenat čine stranci, što dodatno komplikuje situaciju jer nije sigurno koliko će njih ostati u zemlji do sledećeg popisa. Demografi smatraju da je neophodno da država posveti više pažnje ovim podacima kako bi se izbegao dalji pad populacije.
Hrvatska: Najmanji broj rođenih u poslednjih 30 godina
U Hrvatskoj, situacija nije ništa bolja. Prema podacima Hrvatskog zavoda za javno zdravlje (HZJZ), 2023. godine zabeležen je najmanji broj rođenih još od 1991. godine. Tokom prošle godine rođeno je svega 32.170 dece, što je alarmantan pad u odnosu na 55.501 dete koliko je rođeno 1997. godine.
Hrvatska je već decenijama među zemljama sa niskim natalitetom, a od ulaska u Evropsku uniju, broj rođenih kontinuirano opada. Iako je prošle godine zabeležen i pad mortaliteta sa 51.275 umrlih na 5.704 manje u odnosu na 2022. godinu, prirodni priraštaj je ostao negativan sa stopom od -5,0.
Regionalne razlike i životni vek
Gotovo sve županije u Hrvatskoj beleže negativan prirodni priraštaj, a najgora situacija je u Ličko-senjskoj, Primorsko-goranskoj i Karlovačkoj županiji. S druge strane, najbolji pokazatelji dolaze iz Međimurske županije.
Što se tiče očekivanog životnog veka, Hrvatska zaostaje za prosekom Evropske unije za čak tri godine. Prosečan životni vek u Hrvatskoj iznosi 78,6 godina, dok je prosek u EU 81,5 godina.
HZJZ je takođe objavio podatke o pobačajima, gde je zabeleženo 3.015 legalnih pobačaja u 2023. godini, što je nešto manje u odnosu na prethodnu godinu.
Demografski stručnjaci u obe zemlje upozoravaju da su hitne mere neophodne kako bi se smanjio efekat negativnog priraštaja i starenja populacije. Programi podrške za mlade porodice, bolja zdravstvena zaštita i stimulisanje nataliteta ključni su za oporavak demografske slike.
