Istorijski dokument Ernana Kortesa ponovo u domovini
Meksiko Siti – Posle skoro pet vekova, jedan od najznačajnijih rukopisa iz perioda španske kolonizacije ponovo se nalazi u Meksiku. Federalni istražni biro (FBI) svečano je vratio originalni dokument potpisan rukom čuvenog konkvistadora Ernana Kortesa, koji je dugo vremena bio izgubljen i za koji se pretpostavljalo da je trajno nestao.
Rukopis, datiran 20. februara 1527. godine, otkriva detalje o logističkim pripremama Kortesovog putovanja ka teritorijama koje su kasnije postale Nova Španija. Stručnjaci su potvrdili njegovu autentičnost, ističući da se radi o dragocenom kulturnom dobru od neprocenjivog značaja za istoriju Meksika. „Ovakvi dokumenti predstavljaju žive svedoke prošlosti i njihova vrednost prevazilazi novac“, izjavila je specijalni agent FBI-ja Džesika Ditmer iz odeljenja za umetnički kriminal u Njujorku.
Ključni trenutak kolonijalne istorije
Period na koji se dokument odnosi bio je presudan za uspostavljanje španskih kraljevskih i crkvenih institucija koje su oblikovale život autohtonih naroda sve do početka meksičkog rata za nezavisnost 1810. godine. Kortes je, nakon što je 1519. stigao sa skromnom vojnom pratnjom na obalu Meksika, sklopio saveze sa domorodačkim zajednicama neprijateljski nastrojenim prema Astečkom carstvu. Ove političke i vojne odluke omogućile su mu da 1521. zauzme prestonicu Tenočtitlan, današnji Meksiko Siti.
Povratak
Prema podacima FBI-ja, rukopis je nekada bio deo fonda Nacionalne arhive Meksika, ali je između 1985. i 1993. nestao, najverovatnije nakon što su stranice mikrofilmovane. Tokom pregleda arhivske građe 1993. godine otkriveno je da nedostaje ukupno 15 stranica. Brojevi ispisani voskom omogućili su američkim istražiteljima da identifikuju ovaj konkretan list kao deo ukradenog materijala.
Ovo je drugi put u poslednjih nekoliko godina da je Meksiku vraćen originalni Kortesov rukopis – 2023. godine repatrirano je pismo iz aprila 1527. koje se odnosilo na trgovinu ružinim šećerom. Iako niko neće biti krivično gonjen, jer je dokument u međuvremenu promenio više vlasnika, meksičke vlasti ističu da je svaki povraćeni artefakt važan korak u očuvanju kulturnog identiteta.
Američko tržište antikviteta procenjuje se na desetine milijardi dolara, a značajan deo trgovine odvija se preko aukcijskih kuća u Njujorku. Stručnjaci upozoravaju da potražnja za istorijskim rukopisima i retkim artefaktima često podstiče ilegalnu trgovinu, zbog čega je međunarodna saradnja ključna za sprečavanje krađa i povraćaj kulturnih dobara njihovim zemljama porekla.
