Borovnice i brusnice već su poznate po svom nutritivnom sastavu, ali nova istraživanja ukazuju da bi jedinjenja iz ovih bobica mogla da imaju značaj i u proučavanju procesa starenja. Naučnici sa Državnog univerziteta u Surgutu u Rusiji i Nacionalnog centra za biotehnologiju Kazahstana ispitivali su polifenole iz bobičastog voća i njihov potencijalni uticaj na promene u ćelijama i razvoj fibroze.
Prema rezultatima istraživanja, najizraženiji efekat na procese povezane sa starenjem ćelija zabeležen je kod polifenola iz borovnica. Istraživači smatraju da bi ova jedinjenja mogla da budu značajna za buduća istraživanja bolesti kod kojih dolazi do stvaranja ožiljnog tkiva u organima. Ipak, rezultati predstavljaju osnovu za dalja ispitivanja, a ne dokaz da konzumiranje ovih plodova može da spreči starenje ili izleči ozbiljna oboljenja.
Polifenoli kao zaštita ćelija
Polifenoli su prirodna biljna jedinjenja koja učestvuju u odbrani biljaka od različitih spoljašnjih uticaja, uključujući štetočine, bolesti i ultraljubičasto zračenje. U ljudskom organizmu proučavaju se zbog antioksidativnih i potencijalnih protivupalnih svojstava. Njihovo delovanje povezano je sa procesima koji utiču na funkciju ćelija i odgovor organizma na različite vrste stresa. Zbog toga su predmet brojnih istraživanja usmerenih na razumevanje starenja i razvoja hroničnih bolesti.
Istraživači su analizirali bobice uzgajane na području Surguta, na severu Rusije, i ispitivali svojstva jedinjenja koja one sadrže. Direktorka Medicinskog instituta na Državnom univerzitetu u Surgutu, Ljudmila Kovalenko, navela je da su borovnice pokazale posebno zanimljiv potencijal u vezi sa procesima starenja ćelija. Takvi nalazi mogu pomoći naučnicima da utvrde koja jedinjenja zaslužuju detaljnije proučavanje i na koji način deluju u biološkim sistemima. Međutim, laboratorijski rezultati sami po sebi ne znače da će isti efekti biti ostvareni ishranom.
Zašto je fibroza važna za medicinu
Poseban deo istraživanja odnosio se na fibrozu, stanje u kojem se u organima stvara prekomerna količina vezivnog, odnosno ožiljnog tkiva. Taj proces može da naruši normalnu strukturu i funkciju različitih organa, uključujući pluća, jetru, bubrege, srce i creva. Kada se ožiljno tkivo nagomilava, zdravo tkivo postepeno gubi deo svoje funkcionalnosti, što u zavisnosti od zahvaćenog organa može dovesti do ozbiljnih zdravstvenih problema. Zbog toga naučnici traže načine da bolje razumeju mehanizme nastanka fibroze i mogućnosti njenog usporavanja.
Prema navodima istraživačkog tima, polifenoli iz borovnica i brusnica mogli bi da utiču na procese povezane sa razvojem ovog stanja. Posebno interesovanje izaziva mogućnost njihove primene u budućim istraživanjima plućne fibroze, kod koje ožiljavanje tkiva otežava normalno funkcionisanje pluća. Ipak, potrebno je utvrditi kako se ova jedinjenja ponašaju u ljudskom organizmu, koje količine bi mogle biti delotvorne i da li se njihovi potencijalni efekti mogu bezbedno iskoristiti u terapiji. Za sada nema osnova da se borovnice ili brusnice smatraju zamenom za medicinsko lečenje.
Od istraživanja bobica do mogućih novih terapija
Naučnici smatraju da bi dobijeni rezultati mogli da posluže kao polazište za razvoj funkcionalnih prehrambenih proizvoda, a dugoročno i za istraživanje novih lekova protiv fibroze. Funkcionalna hrana podrazumeva proizvode koji, pored osnovne nutritivne vrednosti, mogu imati dodatna svojstva relevantna za zdravlje. Da bi se takvi proizvodi razvili, potrebno je precizno utvrditi sastav aktivnih jedinjenja, njihovu stabilnost i način na koji ih organizam apsorbuje. Potom je neophodno ispitati njihovu bezbednost i stvarne zdravstvene efekte.
Istraživanje je sprovedeno u okviru projekta Državnog univerziteta u Surgutu posvećenog biomedicinskim rešenjima za personalizovanu medicinu, a rezultati su objavljeni u naučnom časopisu Biomedicines. Za naučnike je sledeći korak da detaljnije ispitaju mehanizme delovanja polifenola i utvrde da li se početni nalazi mogu potvrditi u dodatnim eksperimentima i kliničkim istraživanjima. Tek takvi podaci mogli bi da pokažu da li ova jedinjenja imaju praktičnu primenu u prevenciji ili lečenju bolesti.
Borovnice i brusnice svakako mogu biti deo raznovrsne i uravnotežene ishrane, zahvaljujući svom sadržaju biljnih jedinjenja i drugih hranljivih materija. Njihov značaj u istraživanjima starenja i fibroze, međutim, tek treba preciznije utvrditi. Najvažniji doprinos ovog istraživanja nije obećanje dugovečnosti, već mogućnost da se bolje razumeju procesi koji dovode do oštećenja ćelija i tkiva.
