Tržište poljoprivrednih proizvoda u Srbiji tokom prvih meseci ove godine pokazalo je znake usporavanja kada je reč o proizvođačkim cenama. Iako su pojedine kategorije zabeležile rast, ukupna slika ukazuje na nastavak pritiska na prihode proizvođača, posebno u sektorima ratarstva i stočarstva.
Najnoviji statistički podaci pokazuju da su proizvođačke cene u poljoprivredi i ribarstvu u aprilu bile niže nego u istom periodu prošle godine. Takva kretanja dolaze nakon nekoliko izazovnih sezona tokom kojih su proizvođači bili suočeni sa promenljivim vremenskim uslovima, rastom troškova proizvodnje i oscilacijama na domaćem i međunarodnom tržištu.
Za mnoge poljoprivrednike ovakvi pokazatelji predstavljaju važan signal pred početak glavne sezone žetve i berbe. Dok pojedini sektori beleže oporavak proizvodnje, pitanje profitabilnosti ostaje jedno od ključnih za gazdinstva širom zemlje. Ekonomisti podsećaju da niže proizvođačke cene ne znače automatski i niže maloprodajne cene za potrošače. Između njive i prodajnog mesta nalazi se čitav lanac troškova koji utiče na konačnu cenu proizvoda.
Žita, stočarstvo i stočni proizvodi najviše uticali na godišnji pad
U poređenju sa aprilom prošle godine, najveći doprinos smanjenju cena došao je iz nekoliko važnih grana domaće poljoprivrede. Posebno su se izdvojili sektori proizvodnje žitarica, stočarstva i stočnih proizvoda, koji su ostvarili najizraženiji pad vrednosti na proizvođačkom nivou. Pad cena žita dolazi u trenutku kada se očekuje nova žetva, a tržište pažljivo prati stanje useva i prognoze prinosa. Veća proizvodnja često dovodi do dodatnog pritiska na otkupne cene, naročito ukoliko ne dođe do značajnijeg rasta izvozne tražnje.
Slična situacija prisutna je i u sektoru stočarstva. Proizvođači mesa i drugih stočnih proizvoda već duže vreme upozoravaju da se suočavaju sa izazovima koji uključuju visoke troškove hrane za životinje, energenata i radne snage. Kada se tome pridruži pad tržišnih cena, profitne marže postaju znatno manje.
Stručnjaci ocenjuju da će dalji razvoj situacije zavisiti od odnosa ponude i tražnje, ali i od vremenskih prilika tokom letnjih meseci. Svaka promena u prinosima ili izvoznim tokovima može značajno uticati na formiranje cena do kraja godine.
Voće i stočarstvo doneli blagi oporavak tokom aprila
Iako godišnji podaci ukazuju na pad, poređenje aprila sa prethodnim mesecom pokazuje nešto optimističniju sliku. Na mesečnom nivou proizvođačke cene poljoprivrednih proizvoda i ribe zabeležile su blago povećanje, što ukazuje na određene pozitivne pomake na tržištu.
Najveći rast ostvaren je u sektoru voćarstva, gde su cene značajno porasle u odnosu na mart. Početak sezone ranog voća tradicionalno donosi veću tražnju, a kvalitet i količina roda imaju presudan uticaj na tržišna kretanja.
Pozitivan trend zabeležen je i kod stoke i živine. Takvo kretanje može biti posledica sezonskih faktora, ali i prilagođavanja tržišta nakon perioda nižih cena. Poljoprivrednici se nadaju da bi ovakav trend mogao da se nastavi i tokom narednih meseci.
U pojedinim voćarskim regionima već se beleži pojačana aktivnost na pijacama i otkupnim mestima. Domaći proizvođači očekuju da bi dobra sezona mogla da ublaži negativne efekte koje su pojedini sektori pretrpeli tokom prethodnih godina.
Industrijsko bilje među najvećim gubitnicima, agrar traži stabilnost
Kada se posmatra period od januara do aprila, ukupne proizvođačke cene u poljoprivredi i ribarstvu bile su niže nego u istom periodu prošle godine. Najizraženiji pad zabeležen je kod industrijskog bilja, koje je pretrpelo najveći cenovni udar među glavnim grupama proizvoda.
Ovakva kretanja pokazuju koliko je poljoprivredni sektor osetljiv na promene na globalnom tržištu sirovina. Kulture poput uljarica i drugih industrijskih biljaka često zavise od međunarodnih cena, pa se svaki poremećaj brzo prenosi i na domaće proizvođače.
Istovremeno, stručnjaci naglašavaju da su ulaganja u savremenu proizvodnju, navodnjavanje i skladišne kapacitete postala ključna za očuvanje konkurentnosti. U uslovima klimatskih promena i tržišnih oscilacija, stabilnost proizvodnje postaje jednako važna kao i sama cena proizvoda.
Pred domaćim agrarom sada je period koji će u velikoj meri odrediti rezultate cele godine. Žetva žitarica, berba voća i stanje izvoznog tržišta pokazaće da li će trenutni pad cena ostati dominantan trend ili će drugi deo godine doneti snažniji oporavak proizvođačkih prihoda i veću sigurnost za poljoprivredna gazdinstva.
